Skuteczność systemu inwestycyjnego opartego na wskazaniach kalendarza spiralnego i teorii Fischera na GPW w 2002 r., Kurs giełdowy - Część 7-Okienka Carolana w GIEŁDA-Edukacja - bossa.pl
2018.12.19, godz. 09:30
479x59_A.gif
kontakt

Skuteczność systemu inwestycyjnego opartego na wskazaniach kalendarza spiralnego i teorii Fischera na GPW w 2002 r.

 

Tabela 5. Kalendarz Carolana i sygnały Fischera na rok 2003

DzieńStyczeńLutyMarzecKwiecieńMajCzerwiecDzieńLipiecSierpieńWrzesieńPaździernikListopadGrudzieńDzień
1  c9   1   c14  1
2     C18, C102      2
3 C15    3      3
4   C9F, c7 4C15     4
5   c18, c6  5     C155
6 C20, C4    6  C10 c20 6
7C18, c10     7c13     7
8C9 c12, C10   8      8
9 c3    9C9    c119
10c16, C7    c810      10
11      11  c20   11
12C2C12    12c10     12
13c8, F c14, c5   13   C19 c1413
14C11c7 C7c9C1314c11  C16  14
15      15      15
16 C8    16      16
17      17 C12F C14 17
18c1 C6F  18   c12  18
19      19Fc16    19
20   C12 C1620      20
21c6   C14 21 C17, C13  C13, C11 21
22C3, F     22      22
23 C5  C11, C8 23      23
24 c4c11   24  c10   24
25      25      25
26      26  c11C20  26
27      27c9C12c15 c17 27
28  c21, c8c15, c13 c1228     C1328
29   c10  29   c13  29
30c2     30      30
31F     31     c18, c1231

Źródło: opracowanie własne

Wykorzystując punkty zwrotne indeksu Wig zaznaczone na rys. 10 otrzymujemy kalendarz Carolana i sygnały Fischera na rok 2003 - tabela nr 5.

W miesiącu styczniu występują dwa przedziały czasowe (zaznaczone kolorem szarym), w których może dojść do zmiany tendencji giełdowej. Pierwszy od 4 do 16 stycznia jest skupiskiem kilku okienek czasowych o różnej sile. Występowanie sygnałów o dużych wartościach indeksów: c16 i C18 potwierdzonych wskazaniem Fischera, znacznie zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia punktu zwrotnego (lub punktów zwrotnych). W tak szerokim oknie często dochodzi do powstania dwu niezależnych wskazań np. w dniu 7 i 13 stycznia, w których koncentrują się części wspólne poszczególnych okien składowych skupiska.

Drugie okno: 19 - 24 jest co prawda także uzupełnione wskazaniem Fischera, zwiększającym szansę na zmianę tendencji giełdowej, jednak niska wartość indeksów sygnałów tworzących okienko nieco osłabią tę szansę.

Na początku miesiąca lutego zauważamy dwa okna tworzące skupisko ze wspólną częścią wypadającą w dniu 6 lutego. Skupisko okien: 11 - 17 lutego jest już nieco słabsze w porównaniu ze styczniowym i poprzednim. Ostatnie lutowe okno z uwagi na bardzo niską wartość indeksów je tworzących, wydaje się posiadać mały ciężar gatunkowy.

Występujące w pierwszej połowie marca skupisko okien utworzonych z sygnałów o dużych wartościach indeksów, sugeruje powstanie potencjalnego sygnału zwrotnego indeksu w dniach 10 -11 marca. Drugie okno marcowe nie jest już tak silne.

Wystąpienie sygnału zwrotnego indeksu w drugim z kwietniowych okien (skupisko trzech okienek Carolana) wydaje się być znacznie bardziej prawdopodobne niż w pierwszym.

W miesiącu maju powstało jedno silne skupisko okien 20 -24 maja.

W miesiącu czerwcu sytuacja przedstawia się wręcz odwrotnie do tego, co obserwujemy w kwietniu - przemawia za tym duża wartości indeksów tworzących pierwsze okno Carolana w stosunku do indeksów okna drugiego.

W miesiącu lipcu zauważamy dwa skupiska okien z częściami wspólnymi w dniach: 6 -7 i 11 lipca. W ósmym miesiącu roku powstało skupisko okien z częścią wspólną w dniach 18 - 20. Dużą wartość indeksów sygnałów tworzących to okienko znacznie zwiększa jego wagę. W trzech następnych miesiącach powstało po jednym skupisku okienek Carolana z częściami wspólnymi w dniach: 24 - 27 września, 17 października i 24 listopada. Z dwu okien grudniowych, biorąc pod uwagę wartość indeksów sygnałów Carolana je tworzących, zdecydowanie silniejszym jest okno drugie.

W roku 2003 utworzonych zostało łącznie 7 sygnałów Fischera, z czego aż 5 przypada w pierwszej połowie roku. Cztery z nich potwierdzone zostały niezależnie przez sygnały Carolana (dwa sygnały Fischera występują nawet w okienku Carolana) - fakt ten dodatkowo zwiększa ich wagę.

W literaturze ocenia się skuteczność metody Carolana na 60 - 70%[18]. Efektywne stosowanie kalendarza spiralnego na rynku amerykańskim daje zwykle od 0 do 3 sygnałów w miesiącu[19].

System transakcyjny oparty na sygnałach Fischera i okienkach Carolana

Z uwagi na fakt, że okienka Carolana nie wyznaczają wszystkich punktów zwrotnych rynku, do określenia momentu zawarcia transakcji kupna lub sprzedaży w punktach, w których nie występuje sygnał Carolana, niezbędna jest dodatkowa metoda, którą w dalszej części pracy będziemy nazywać pomocniczą. Doskonale do tego celu nadaje się jedna z podstawowych zasad współczesnej analizy technicznej trendu, zgodnie z którą "trend jest kontynuowany, dopóki nie pojawią się definitywne oznaki świadczące o jego odwróceniu[20]". Inaczej mówiąc, istniejący trend wykazuje tendencję do kontynuacji swojego dotychczasowego kierunku. Oczywiście sygnał zmiany trendu może nastąpić w każdej chwili, ale dopóki nie następuje, gracz giełdowy musi szanować ustalony trend. O zmianie trendu ze wzrostowego na spadkowy będziemy mówić wtedy, gdy kolejna zwyżka (punkt C - rys. 11) nie zdoła przekroczyć poprzedniego szczytu (punkt A), a kolejna zniżka cen (punkt D) przełamała poziom dołka występującego po pierwszym szczycie (punkt B). W tym przypadku sygnał sprzedaży zostaje wygenerowany w momencie przebicia poziomu pierwszego dołka (punkt S). Zmiana trendu spadkowego na wzrostowy występuje, gdy kolejna zniżka (punkt C) nie zdoła przekroczyć poprzedniego dołka (punkt A), a kolejna zwyżka cen (punkt D) przebije szczyt występujący po pierwszym dołku (punkt B) Sygnał kupna zostanie utworzony w momencie przebicia pierwszego szczytu (punkt K[21]).

Rysunek 11. Ilustracja trendu spadkowego i wzrostowego wg teorii Dowa. Sygnał sprzedaży otrzymujemy w punkcie S, a kupna w K.

Źródło: opracowanie własne

Istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji o otwarciu lub likwidacji posiadanych pozycji będą miały dla nas także sygnały Ci nie tworzące okienek Carolana i sygnały Fischera.

Transakcje z wykorzystaniem okienek Carolana zostały przeprowadzone wg następujących założeń:

  • Wszelkie obliczenia dotyczące inwestycji na GPW dokonane zostały wyłącznie w oparciu o ceny zamknięcia.
  • Brak kosztów transakcji.
  • Brak konieczności gwarantowania transakcji poprzez wnoszenie wkładu zabezpieczającego (margin requirements) - założenie to dotyczy pozycji krótkich.
  • Doskonała podzielność akcji.
  • Poprzez inwestycje na rynku akcji rozumie się taki dobór składników portfela, który odpowiada kompozycji indeksu WIG w momencie przeprowadzania transakcji. Aktualnie dopuszczone zostały do obrotu giełdowego instrumenty finansowe posiadających wiele cech akcji, lecz nie będące akcjami sensu stricto, natomiast umożliwiających otwieranie pozycji na indeksie WIG20 przy pomocy jednego zlecenia, a nie kompozycji zleceń na akcje poszczególnych spółek wchodzących w skład indeksu określonej liczby. Instrument ten nosi nazwę MiniWIG20[22].
  • Pozycja zostaje zlikwidowana w sytuacji odmiennego od oczekiwanego rozwoju sytuacji na rynku i wystąpienia zmiany trendu opisanego powyżej jako metody pomocniczej lub w szczególnych przypadkach zmiany trendu w pobliżu punktów zwrotnych Ci lub sygnałów Fischera.
  • Przy obliczaniu zakumulowanej stopy zwrotu z poszczególnych transakcji zakłada się, że środki finansowe dostępne po zamknięciu transakcji pierwszej są w całości angażowane w transakcji następnej.

Uzyskane wyniku przedstawione zostały w tabeli nr 6 i na rys. nr 12.

Tabela 6. Wyniki systemu inwestycyjnego opartego na okienkach Carolana i sygnałach Fischer

Rodzaj transakcji K - kupno S- sprzedażDataWigZmiana WigUwagi dotyczące przeprowadzenia transakcjiStopa zwrotu z pojedynczej transakcji pozycja długaZakumulowana stopa zwrotu - pozycja długaStopa zwrotu z pojedynczej transakcji pozycja krótkaZakumulowana stopa zwrotu- pozycja krótkaZakumulowana stopa zwrotu - pozycja długa + pozycja krótka
K27/12/200113764,520,00%Okienko Carolana   0,00% 
S04/01/200215013,229,07%Okienko Carolana9,07%9,07% 0,00%9,07%
K16/01/200215652,814,26%Okienko Carolana 9,07%-4,26%-4,26%4,43%
S25/01/200216311,64,21%Sygnał Fischera4,21%13,66% -4,26%8,82%
K12/02/200215289,83-6,26%Okienko Carolana 13,66%6,26%1,74%15,64%
S18/02/200215259,44-0,20%Po przebiciu dołka-0,20%13,43% 1,74%15,40%
K21/02/200215071,76-1,23%Okienko Carolana 13,43%1,23%2,99%16,82%
S04/03/200215466,662,62%Okienko Carolana2,62%16,41% 2,99%19,88%
K14/03/200215244,1-1,44%Okienko Carolana 16,41%1,44%4,47%21,61%
S25/03/200214935,32-2,03%Okienko Carolana-2,03%14,05% 4,47%19,15%
K10/05/200214931,81-0,02%Okienko Carolana 14,05%0,02%4,49%19,17%
S07/06/200215558,814,20%Sprzedaż po wystąpieniu sygnału c124,20%18,84% 4,49%24,18%
K19/07/200213320,2-14,39%Okienko Carolana 18,84%14,39%19,53%42,04%
S23/07/200213117,83-1,52%Po przebiciu dołka-1,52%17,03%1,52%19,53%39,89%
K21/08/200213326,651,59%Sygnał Fischera 17,03%-1,59%17,62%37,66%
S03/09/200212966,93-2,70%Sygnał Fischera-2,70%13,87% 17,63%33,94%
K10/10/200212893,1-0,57%Okienko Carolana 13,87%0,57%18,29%34,71%
S09/12/200214726,3814,22%Okienko Carolana14,22%30,07% 18,30%53,86%
K27/12/200214402,55-2,20%Sygnał Fischera 30,07%2,20%20,90%57,24%

Źródło: opracowanie własne

Łączna zakumulowana stopa zwrotu dla transakcji przeprowadzonych na przestrzeni 2002 r.:

  • z wykorzystaniem pozycji długich przyniosła stopę zwrotu w wysokości 30,07%
  • z wykorzystaniem pozycji krótkich przyniosła stopę zwrotu w wysokości 20,90%
  • z wykorzystaniem zarówno pozycji długich jak i krótkich stopę zwrotu w wysokości 57,24%

Na przestrzeni analizowanego okresu:

  • łączna zmiana indeksu WIG wyniosła 3,19%.
  • stopa zwrotu uzyskana w tym samym czasie przez najlepszy fundusz akcyjny tj. Skarbiec Akcja ukształtowała się na poziomie 8,21%
  • benchmark[23] dla funduszy akcyjnych składający się w 90% z indeksu Wig a w 10% ze średniej rentowności 13 tygodniowym bonów skarbowych z przetargów wyniósł 3,72%
  • stopa zwrotu uzyskana w tym samym czasie przez najlepszy fundusz zrównoważony tj. Skarbiec Waga ukształtowała się na poziomie 11,88%
  • benchmark[24] dla funduszy zrównoważonych składający się w 50% z indeksu Wig a w 50% ze średniej rentowności 52 tygodniowym bonów skarbowych z przetargów wyniósł 5,73%
  • stopa zwrotu uzyskana w tym samym czasie przez najlepszy fundusz stabilnego wzrostu tj. Skarbiec II Filar ukształtowała się na poziomie 17,13%
  • benchmark[25] dla funduszy stabilnego wzrostu składający się w 30% z indeksu Wig a w 70% ze średniej rentowności 52 tygodniowym bonów skarbowych z przetargów wyniósł 6,74%
  • stopa zwrotu uzyskana w tym samym czasie przez najlepszy fundusz obligacji tj. ING Obligacji 2 ukształtowała się na poziomie 21,25%
  • benchmark[26] dla funduszy obligacji składający się w 100% ze średniej rentowności 52 tygodniowym bonów skarbowych z przetargów wyniósł 8,26%
  • stopa zwrotu uzyskana w tym samym czasie przez najlepszy fundusz pieniężny tj. Unikorona Rynku Pieniężnego ukształtowała się na poziomie 10,49%
  • benchmark[27] dla funduszy zrównoważonych składający się 100% ze średniej rentowności 13 tygodniowym bonów skarbowych z przetargów wyniósł 8,49%

Łącznie przeprowadzonych zostało 9 transakcji z wykorzystaniem pozycji długiej i krótkiej. Całkowity czas utrzymywania akcji w pozycji długiej wyniósł 148 dni, a w pozycji krótkiej 212 dni tj. prawie dwukrotnie dłużej. Dla pozycji długich aż 4 transakcje zakończyły się ujemną stopą zwrotu. W przypadku pozycji krótkich ujemną stopę zwrotu odnotowano jedynie dla dwu transakcji. Maksymalna stopa zwrotu z pojedynczej transakcji ukształtowała się na poziomie nieco większym niż 14% zarówno dla pozycji długich jak i krótkich. Natomiast maksymalna strata z pojedynczej transakcji nie przekroczyła 5%. Przyjmując średnią rentowność lokat na rynku bezpiecznych instrumentów finansowych na poziomie benchmarku dla funduszy obligacji możemy obliczyć stopę zwrotu, jaką inwestor dodatkowo osiągnąć inwestując posiadane środki na rynku pieniężnym w okresach, kiedy nie utrzymywał otwartej pozycji:

  • w przypadku pozycji długich liczba dni utrzymywania gotówki była równa: 365 - 148 = 217 dni. Osiągnięta w tym okresie dodatkowa stopa zwrotu wyniosłaby  , co daje łączną zakumulowaną stopę z pozycji długich równą 36,46%.
  • w przypadku pozycji krótkich liczba dni utrzymywania gotówki była równa 365 - 212 = 153 dni. Osiągnięta w tym okresie dodatkowa stopa zwrotu wyniosłaby  , co daje łączną zakumulowaną stopę z pozycji długich równą 25,09%.

Rysunek 12. Zakumulowana stopa zwrotu dla transakcji dokonanych z wykorzystaniem wskazań okienek Carolana i sygnałów Fischera.

Źródło: opracowanie własne

Podsumowanie

Strategia inwestycyjna oparta o wskazania okienek Carolana i metody Fischera przyniosła znacznie wyższą stopę zwrotu niż inwestycje w bezpieczne instrumenty finansowe. Godnym podkreślenia jest fakt, że rok 2002 r. cechował się dużą rentownością instrumentów dłużnych. Strategia inwestycyjna oparta o wskazania okienek Carolana i Fischera może być przeniesiona na rynek kontraktów terminowych na indeks Wig20, silnie skorelowany z indeksem Wig.


[1] Oster L. "Astronomia współczesna", PWN, Warszawa 1986.

[2] Ciąg Fibonacciego i znaczenie liczby F na rynkach finansowych zostało przedstawione w pracy: Borowski K., Nowakowski J. "Wykorzystanie ciągów liczbowych w analizie technicznej", Studia i prace Kolegium Zarządzania i Finansów - Zeszyt 20, Warszawa 2001.

[3] Carolan C. "Kalendarz spiralny", WIG-Press, Warszawa 1996. Koncepcję okienek czasowych jako przedziału czasu oznaczającego cykliczny szczyt lub dołek cen - spotykamy także w: Plummer T. "Psychologia rynków finansowych", WIG - Press, Warszawa 1995.

[4] Carolan C. "Kalendarz spiralny", WIG-Press, Warszawa 1996.

[5] Problem ten zostanie poruszony w dalszej części pracy

[6] Jeśli X jest dowolnym, niepustym zbiorem. Funkcję
nazywamy metryką w zbiorze X, gdy spełnia następujące warunki:

  1.  ,
  2.  ,
  3.  .

Na podstawie Krzyszkowski J., Turdza E. "Elementy topologii", Wydawnictwo Naukowe, Kraków 1996.

[7] Elder A. "Zawód inwestor giełdowy", Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1998.

[8] Frost A., Pretcher R. "Teoria fal Elliotta", WIG-Press, Warszawa 1995.

[9] Fischer R. "The Golden Section Compass Seminar", Fibonacci Trading, P.O. Box HM 1653, Hamilton 5, Bermuda USA, Bermuda 1983.

[10] Fischer R. "Liczby Fibonacciego na giełdzie", WIG - Press, Warszawa 1996.

[11] Fischer R. "Liczby Fibonacciego na giełdzie", WIG - Press, Warszawa 1996.

[12] Fischer R. "Liczby Fibonacciego na giełdzie", WIG - Press, Warszawa 1996.

[13] Fischer R. "Liczby Fibonacciego na giełdzie", WIG - Press, Warszawa 1996.

[14] Gately E. "Cena i czas", WIG - Press, Warszawa 1999.

[15] Nature Pulse stworzony przez amerykańską firmę Kasanjian Research, P. O. Box 4608, Blue Jay, CA 92317-4608. Strona internetowa: http://www.kasanjianresearch.com/ z dnia 04.10.2002.

[16] Fibonacci Trader jest programem napisanym przez amerykańską firmę o tej samej nazwie. Strona internetowa: http://www.fibonaccitrader.com z dnia 04.10.2002.

[17] Teoria R. Fischera jest datowana na 1983 r., natomiast C. Carolana - na 1996 r.

[18] Tarczyński W. "Rynki kapitałowe", Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 2001.

[19] Carolan C. "Kalendarz spiralny", WIG-Press, Warszawa 1996.

[20] Murphy J. "Analiza techniczna", WIG - Press, Warszawa 1995.

[21] Zagadnienie to zostało doskonale opisane w pracach:

  1. Komar Z. "Sztuka spekulacji", Wydawnictwo PRET, Warszawa 1993.
  2. Tharp K. "Poradnik spekulanta", WIG - Press, Warszawa 2000.
  3. Kaufman P. "Smarter Trading: Improving Performance in Changing Markets", Mc Graw - Hill, New York 1995.

[22] Na podstawie strony internetowej: http://www.gpw.com.pl/xml/papiery/pochodne/miniwig20.xml?sekcja=3 z dnia 31.12.2001.

[23] Świderek T. "Obligacje znów najlepsze", Rzeczpospolita z dnia 3.01.2003 str. B5.

[24] Świderek T. "Obligacje znów najlepsze", Rzeczpospolita z dnia 3.01.2003 str. B5.

[25] Świderek T. "Obligacje znów najlepsze", Rzeczpospolita z dnia 3.01.2003 str. B5.

[26] Świderek T. "Obligacje znów najlepsze", Rzeczpospolita z dnia 3.01.2003 str. B5.

[27] Świderek T. "Obligacje znów najlepsze", Rzeczpospolita z dnia 3.01.2003 str. B5.

Krzysztof Borowski, Jerzy Nowakowsk

« 1 2 3
pokaż artykuł w pełnej treści
bos bank logo
Grupa kapitałowa
Nagroda specjalna i tytuł BROKERA ROKU 2015
Nagroda specjalna i tytuł BROKERA
ROKU 2015, przyznane przez GPW.

Finansowa Marka Roku: wyrazista mlogo_FMR2018new.jpgarka promująca edukację, umocnienie pozycji lidera rynku kontraktów terminowych.

nagroda najlepszy dom maklerski 2015
Najwyższa ocena dla DM BOŚ w ankiecie czytelników Gazety Giełdy Parkiet 2015r.