Kurs giełdowy - Część 10-Arbitraż indeksowy w GIEŁDA-Edukacja - bossa.pl
2017.09.20, godz. 05:54
kontakt

Wykorzystanie arbitrażu na GPW w Warszawie

Od momentu wprowadzenia na GPW do obrotu kontraktów terminowych na indeks WIG20 oraz TECHWIG pojawiła się możliwość przeprowadzania transakcji arbitrażowych.

Celem transakcji arbitrażowej jest osiągnięcie zysku bez ponoszenia ryzyka dzięki jednoczesnemu zawarciu transakcji na dwóch lub więcej rynkach. Osiągany zysk może być wyższy niż przychody osiągane z lokaty bankowej.

Arbitraż przy wykorzystaniu kontraktów terminowych jest możliwy w sytuacji gdy cena rynkowa PV odchyla się od ceny teoretycznej FV o określony zakres.

Teoretyczną cenę kontraktu terminowego można wyznaczyć ze wzoru:

FV = I * [1+r * (n/365)]

gdzie:
  FV - kurs teoretyczny kontraktu terminowego
  I - wartość indeksu będącego instrumentem bazowym
  r - wolna od ryzyka stopa procentowa - np. średnia ważona stopa
      rentowności 13-tygodniowych bonów skarbowych
  n - ilość dni do dnia wygaśnięcia kontraktu
  * - znak mnożenia

Jeśli FV> I * (1 + r* n/365), wtedy można osiągnąć wolny od ryzyka zysk kupując akcje wchodzące w skład indeksu i zajmując jednocześnie krótką pozycję w kontraktach terminowych.

W przypadku gdy FV < I * (1 + r* n/365), wtedy należy postąpić odwrotnie, czyli dokonać krótkiej sprzedaży koszyka akcji oraz zająć długą pozycję w kontraktach terminowych. Ponieważ obecnie na GPW w Warszawie nie ma krótkiej sprzedaży tej drugiej strategii nie da się zastosować.

Transakcję taką można zamknąć jeżeli kurs terminowy będzie równy teoretycznemu kursowi, co nastąpi najpóźniej w dniu wygaśnięcia kontraktów.

Zawieranie transakcji

 TransakcjaTransakcjaKomentarz
Otwarcie pozycji jeśli
PV > I * (1 + r* n/365)
Kup akcje wchodzące
w skład Wig20
Sprzedaj kontrakty
na Wig20
Transakcja możliwa
do realizacji na GPW
Zamknięcie pozycji jeśli
PV = lub < I * (1 + r* n/365)
Sprzedaj akcje wchodzące
w skład Wig20a
Kup kontrakty
na Wig20
 
 TransakcjaTransakcjaKomentarz
Otwarcie pozycji jeśli
PV < I * (1 + r* n/365)
Dokonaj krótkiej sprzedaży akcji wchodzących
w skład wig20
Kup kontrakty
na Wig20
Obecnie na GPW w Warszawie
nie ma krótkiej sprzedaży
Zamknięcie pozycji jeśli
PV = lub > I * (1 + r* n/365)
Odkup sprzedane akcje wchodzące
w skład wig20
Sprzedaj kontrakty
na Wig20
Tej strategii nie da się zastosować

W praktyce uwzględnić należy prowizje od transakcji oraz poślizgi cenowe przy wykonywaniu zleceń które pomniejszą zyski z transakcji arbitrażowej. Natomiast dywidendy wypłacane przez spółki oraz prawa poboru będą powiększały zyski z takich transakcji.

Przykłady arbitrażu na GPW

Wycena rynkowa kontraktów terminowych na giełdzie w Warszawie często znacznie odbiega od wartości teoretycznych, i stan taki utrzymuje się w długich okresach. Sytuację taką przedstawia rys.1.

Rys.1 Seria 1- WIG20, Seria 2 - wartość teoretyczna kontraktu, Seria 3 - kontrakt FW20H1

Na rynkach o dużej płynności i bardziej efektywnych takie zachowanie cen nie trwało by długo. Działający arbitrażyści chcąc wykorzystać nadarzające się okazje doprowadziliby do zbliżenia się kursów rynkowych do cen teoretycznych. Na takich rynkach ceny terminowe wahają się w pobliżu cen teoretycznych, odbiegając jedynie o koszty transakcyjne od wycen teoretycznych. W miarę rozwoju naszego rynku , zwiększania się płynności, większego zainteresowania uczestników rynku szczególnie instytucjonalnych tego rodzaju transakcjami, wyceny kontraktów terminowych będą bliższe wartościom teoretycznym, a większe odchylenia nie będą tak długotrwałe jak obecnie.

W dniu 24 stycznia 2001 sytuacja na rynku kontraktów pozwalała na przeprowadzenie zyskownej transakcji arbitrażowej. W tabeli poniżej przedstawiono przykład otwarcia transakcji arbitrażowej oraz spodziewanej rocznej stopy zwrotu dla cen zamknięcia (bez kosztów transakcji)

Dla indeksu WIG20 = 1743,05 r = 16,933 %

KontraktData wygaśnięciaIlość dni do wygaśnięciaKurs ostatniWartość teoretycznaRóżnicaroczna stopa zwrotu w %
FW20H12001-03-165118481 7846443,1
FW20M12001-06-1514219021 8584423,4
FW20U12001-09-1523419351 932317,2

Z przedstawionych obliczeń wynika, że w tym dniu dla wszystkich serii kontraktów na indeks można by przeprowadzić transakcje arbitrażowe, a stopy zwrotu dla tych transakcji są znacznie wyższe od możliwych do uzyskania stóp zwrotu z lokat bankowych. Aby prawidłowo obliczyć stopy zwrotu oraz zyski z takiego arbitrażu należy uwzględnić koszty transakcyjne, wypłacane dywidendy oraz prawa poboru. W tym okresie żadna ze spółek wchodzących w skład indeksu nie wypłacała dywidendy i nie emitowała nowych akcji z prawem poboru.

Do dalszych obliczeń przyjęto następujące założenia:

  • Wielkość inwestycji około 100 000 PLN (5 kontraktów),
  • Depozyt wstępny 11,8 %, (nieoprocentowany)
  • Prowizja od transakcji na rynku akcji 0,49 %
  • Prowizja od jednego kontraktu 20 PLN.
  • Poślizg cenowy przyjęto 1,0 % od wartości transakcji w obie strony. Analizując oferty kupna i sprzedaży akcji poślizgi cenowe przy tej wielkości inwestycji wahały się od 0,2-0,5 % dla najbardziej płynnych papierów, które jednocześnie mają największy udział w indeksie do nawet 2% w przypadku mało płynnych walorów takich jak np. Żywiec.
KontraktWartość portfela akcjiPortfel akcji i depozyt wstępnyZysk bruttoKoszt poślizgu cenowegoKoszt prowizjiZysk nettoRoczna stopa zwrotu w %
FW20H187152,5098 055,705 247,50871,531 054,093 321,8823,78
FW20M187152,5098 374,307 947,50871,531 054,096 021,8815,43
FW20U187152,5098 569,009 597,50871,531 054,097 671,8811,91

Po uwzględnieniu kosztów transakcji okazuje się, że tylko na kontrakcie wygasającym najwcześniej można przeprowadzić transakcję o stopie zwrotu (+24,25 %) czyli wyższej od stopy wolnej od ryzyka (16,93 %). Stopę zwrotu 24,25% obliczono przy założeniu utrzymywania pozycji do wygaśnięcia kontraktów (51 dni). Jednak kontrakty terminowe już 21 lutego były notowane nawet poniżej wartości teoretycznej i transakcję taką można było zamknąć. Dla takiej inwestycji roczna stopa zwrotu zwiększyła by się do 40,2%, przy niezmienionych pozostałych założeniach.

Na kontraktach z dalszymi terminami wygaśnięcia trudno przeprowadzić transakcję arbitrażową, ponieważ nie ma na nich odpowiedniej płynności, a oferty kupna i sprzedaży odbiegają od siebie często o kilkanaście punktów. Podobnie sytuacja wygląda na kontraktach na TECHWIG gdzie nawet serie wygasające najwcześniej nie maja odpowiedniej płynności. W tym przypadku można przeprowadzić transakcję najwyżej na kilka kontraktów.

Od stycznia do obrotu giełdowego weszły kontrakty terminowe na akcje spółek PKN, TPSA i Elektrimu. Transakcje arbitrażowe na kontrakty na akcje są prostsze do przeprowadzenia. W tym wypadku należy nabyć akcje jednej spółki, zamiast dwudziestu. Powinno to obniżyć koszty (mniejszy poślizg cenowy). Obecnie jednak płynność tych kontraktów jest bardzo mała i trudno przeprowadzić takie transakcje.

W najbliższych miesiącach GPW zamierza wprowadzić do obrotu giełdowego akcje syntetyczne na WIG20 oraz TECHWIG. Instrument taki umożliwia kupno koszyka akcji reprezentujących indeks w jednej transakcji. Ze względu na swoją konstrukcję (opcja kupna z zerową ceną wykonania, odległy termin wygaśnięcia - 2025 rok oraz amerykański styl wykonania) wycena rynkowa powinna być zbliżona do wartości indeksu bazowego. Wprowadzenie akcji syntetycznych powinno ułatwić transakcje arbitrażowe na kontraktach terminowych na indeksy, oczywiście o ile będą się one charakteryzowały odpowiednią płynnością.

bos bank logo
Grupa kapitałowa
Nagroda specjalna i tytuł BROKERA ROKU 2015
Nagroda specjalna i tytuł BROKERA
ROKU 2015, przyznane przez GPW.

logo_FMR2017aktualny.jpg Finansowa Marka Roku: wyrazista marka promująca edukację, umocnienie pozycji lidera rynku kontraktów terminowych.

nagroda najlepszy dom maklerski 2015
Najwyższa ocena dla DM BOŚ w ankiecie czytelników Gazety Giełdy Parkiet 2015r.